Αντίλογος
Απο τους Γλύπτες στους γλύφτες…

ΑΚΜΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ. ΖΗΤΕΙΤΑΙ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΟΡΑΜΑ…

Πολλά έχουν ακουστεί το τελευταίο διάστημα για το ενδεχόμενο διάσπασης της Ευρωζώνης με αφορμή τα δημοσιονομικά προβλήματα της Ελλάδας. Φαίνεται ωστόσο ότι για την πιθανότητα αυτή, μικρή ή μεγάλη, δεν είναι απαραίτητο να ευθύνεται μόνο ο «κακός μαθητής» της νομισματικής ένωσης […]


Όλοι, ορμώμενοι από τη δημοσιονομική κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η Ελλάδα, η οποία έχει -καταφέρει να- δώσει αφορμή για να περάσουν τα σενάρια αυτά από τη σφαίρα της φαντασίας ή έστω από το θεωρητικό επίπεδο σε μία βάση πιθανολογίας.

Σε ομιλία του προς το εμπορικό επιμελητήριο της Ισλανδίας στις 13 Φεβρουαρίου του 2008, ο επικεφαλής οικονομολόγος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Jurgen Stark, σημείωνε μεταξύ άλλων, αναφορικά με την υιοθέτηση του κοινού νομίσματος, ότι για τη εύρυθμη λειτουργία μίας νομισματικής ένωσης ο πολιτικός συντονισμός δεν επαρκεί. Απαιτείται η τήρηση συγκεκριμένων οικονομιών κριτηρίων:

«Γενικά μία νομισματική ένωση απαιτεί βιώσιμη μακροοικονομική σύγκλιση μεταξύ των συμμετεχουσών οικονομιών. Με την είσοδό της σε μία τέτοια ένωση, η εκάστοτε χώρα χάνει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί την ονομαστική συναλλαγματική ισοτιμία ως εργαλείο απέναντι στην απώλεια ανταγωνιστικότητας. Και καθώς οι αποφάσεις νομισματικής πολιτικής στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής νομισματικής ένωσης λαμβάνονται υπό το πρίσμα των συνθηκών που επικρατούν στο σύνολο της επικράτειας της ένωσης, η σύγκλιση ουσιαστικά απαιτείται για να διασφαλίσει ότι η οικονομία μίας χώρας είναι επαρκώς προετοιμασμένη για την είσοδό της στη νομισματική ένωση.

Με άλλα λόγια, η εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης με βιώσιμο τρόπο διασφαλίζει ότι η χώρα θα μπορέσει να ενσωματωθεί ομαλά στη νομισματική ένωση, χωρίς κίνδυνο διατάραξης τόσο για το ίδιο το μέλος όσο και για την ένωση στο σύνολό της.

Η διαδικασία της σύγκλισης και η εκπλήρωση των σχετικών κριτηρίων δεν χρησιμοποιούνται για να αποκλείσουν κάποιες χώρες, θέτοντας επιπλέον επιβαρύνσεις. Χρησιμοποιούνται για να διασφαλίσουν ότι η συμμετοχή στη νομισματική ένωση θα επέλθει ομαλά και προς το αμοιβαίο όφελος τόσο της χώρας-μέλους, όσο και της ένωσης συνολικά».

Εκ των υστέρων, δύσκολα μπορεί κανείς να δηλώσει έκπληκτος για όσα ακούγονται αυτή την περίοδο με αφορμή την Ελλάδα. Με βάση τις συγκεκριμένες μόνο δηλώσεις του Jurgen Stark και τις βασικές αρχές της οικονομικής θεωρίας, μάλλον δεν αποτελεί υπερβολή ο ισχυρισμός ότι όσα συμβαίνουν σήμερα είχαν προδιαγραφεί με σχεδόν μαθηματική ακρίβεια. Και οι εξελίξεις αποδεικνύουν ότι η μη βιώσιμη «σύγκλιση» κόστισε και κοστίζει πολύ τόσο στην Ελλάδα όσο και -λιγότερο ή περισσότερο- στην ευρωζώνη ως σύνολο.

Σε έκδοση του eurointelligence τον Απρίλιο του 2009, περιγράφονταν 8 σενάρια που θα μπορούσαν να οδηγήσουν την Ευρωζώνη σε κατάρρευση. Η «παραβατική» λοιπόν συμπεριφορά της Ελλάδας ως μέλος της νομισματικής ένωσης, αν και θα μπορούσε να αντιστοιχεί σε ένα από τα σενάρια που περιγράφονταν, δεν είναι η μοναδική περίπτωση που θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο το οικοδόμημα της Ευρωζώνης.

1. Χρεοκοπία μίας μικρής χώρας-μέλους
Το σενάριο χαρακτηρίζεται ως «καθόλου απίθανο», ενώ γίνεται αναφορά στα ελληνικά και ιρλανδικά CDS που ήδη από το Σεπτέμβριο του 2008 είχαν αρχίσει να κινούνται ανοδικά.
Το σενάριο που περιγράφεται αφορά μία χώρα που δεν καταφέρνει να αντλήσει κεφάλαια από την κύρια αγορά ομολόγων ή που επενδυτές ζητούν τόσο υψηλά επιτόκια, ώστε η χώρα είναι αδύνατο να αναχρηματοδοτήσει το χρέος της.
Στο υποθετικό σενάριο διάσωσης μιας χώρας όπως η Ελλάδα ή η Ιρλανδία, το κόστος χαρακτηρίζεται αμελητέο. Τα πράγματα είναι διαφορετικά, αν χρειαστεί να διασωθούν περισσότερες της μίας μικρές χώρες.

2. Κατάρρευση μίας μεγάλης χώρας-μέλους
Το σενάριο χαρακτηρίζεται ως « οριακά πιθανό» και ως παράδειγμα χρησιμοποιείται η υποθετική περίπτωση κατάρρευσης ολόκληρου του τραπεζικού συστήματος της Ισπανίας.
Το κόστος διάσωσης σε μία τέτοια περίπτωση είναι υψηλότερο και μία αποτυχημένη απόπειρα διάσωσης θα μπορούσε να προκαλέσει χάος, οδηγώντας τη νομισματική ένωση στο τέλος της.
Το σενάριο προσωρινής εξόδου από την νομισματική ένωση, υποτίμησης και επανεισόδου απορρίπτεται ως επιλογή, κυρίως διότι θα κατέρριπτε κάθε ηθική νομιμοποίηση της ένωσης.

3. Μαζική κατάρρευση εντός της Ευρωζώνης
Το σενάριο χαρακτηρίζεται ως «απίθανο». Μία χώρα-μέλος ανακοινώνει την πιθανότητα χρεοκοπίας και δεν επιτυγχάνεται συμφωνία για τη διάσωσή της. Η αντίδραση στις αγορές ομολόγων και CDS θα είναι τόσο «άγρια» και θα επηρεάσει και άλλες χώρες που αντιμετώπιζαν έως τότε αυξημένους κινδύνους. Αυτή η ομάδα χωρών θα μπορούσε να αποτελείται από τις Ιρλανδία, Ελλάδα, Πορτογαλία, Ισπανία και Ιταλία. Αν οι αγορές ήθελαν πράγματι να πανικοβληθούν, θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν σε αυτό το σενάριο και οι Γαλλία και Γερμανία.

4. Μαζική κατάρρευση στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης
Μία κερδοσκοπική επίθεση στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης χαρακτηρίζεται ως πολύ πιθανή δεδομένων των αδυναμιών αυτών των οικονομιών σε επίπεδο μη βιώσιμων ελλειμμάτων προϋπολογισμού.
Οι χώρες αυτές δεν έχουν καμία δυνατότητα να αντεπιτεθούν με τις δικές τους δυνάμεις. Μία τέτοιου είδους επίθεση, π.χ. στη Ρουμανία ή την Ουγγαρία θα μπορούσε να πυροδοτήσει μία συγχρονισμένη επίθεση στην περιοχή, με ανεπιθύμητες συνέπειες και για γειτονικές χώρες.
Το σενάριο αυτό εγκυμονεί μεγάλους κινδύνους για τράπεζες της Δυτικής Ευρώπης, ιδιαίτερα τις αυστριακές. Η κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος στην περιοχή θα μπορούσε να διαχυθεί και στην Ευρωζώνη, προκαλώντας μία συστημική τραπεζική κρίση που θα έληγε με την χρεοκοπία κάποιας χώρας της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Ο κίνδυνος που θέτουν για τις δυτικές τράπεζες αυτές οι χώρες είναι υψηλός για ένα απλό λόγο. Διότι τα προβλήματα μπορούν πολύ εύκολα να διαχυθούν στην Ευρωζώνη και δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι η πολιτική αντίδραση θα είναι έγκαιρη και αποτελεσματική.

5. Κατάρρευση της εσωτερικής αγοράς
Το σενάριο αυτό συνδέεται με το προηγούμενο, αλλά δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως μόνο χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, αλλά ενδεχομένως και τις Μ. Βρετανία, Δανία και Σουηδία, το σύνολο δηλαδή της σφαίρας εκτός του ευρώ.
Με μία παρόμοια αρχή όπως στο προηγούμενο σενάριο και την ενδεχόμενη χρεοκοπίας κάποιας χώρας της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η πιθανή εξέλιξη θα μπορούσε να είναι μία απότομη υποτίμηση του ευρώ.
Μία μεγάλη νομισματική υποτίμηση σε χώρες όπως η Τσεχία, που είναι μεγάλη παραγωγός οχημάτων, σχεδόν σίγουρα θα έβρισκε απάντηση από τη Γαλλία και πιθανότατα και από άλλους. Όσο γαλλικά και γερμανικά αυτοκίνητα παράγονται σε χώρες όπως η Τσεχία, η Γαλλία και η Γερμανία δεν θα είχαν κανένα τρόπο να αντιμετωπίσουν μία ενδεχόμενη υποτίμηση της Τσεχικής κορώνας π.χ. κατά 50%.
Και αν χώρες όπως η Τσεχία ή η Πολωνία αρνούνταν να εισέλθουν στο ευρώ, όπως έχουν το δικαίωμα να κάνουν, υπάρχει πιθανότητα η Γαλλία να αποφάσιζε μονομερώς την έξοδό της από την ενιαία αγορά. Το σημείο «κλειδί» σε αυτό το σενάριο είναι η στενή σχέση μεταξύ του ενιαίου νομίσματος και της ενιαίας αγοράς.

6. Δυσβάσταχτη άνοδος των ανταγωνιστικών πιέσεων
Το σενάριο χαρακτηρίζεται ως πιο μακροπρόθεσμο. Συνδέεται με την απόκλιση των επιπέδων ανταγωνιστικότητας δημοσιονομικά ανεξάρτητων χωρών-μελών μίας νομισματικής ένωσης.
Αν και εκτιμάται ότι οι πιέσεις σε επίπεδο ανταγωνιστικότητας δύσκολα θα μπορούσαν να διασπάσουν την Ευρωζώνη, σίγουρα μπορούν να προκαλέσουν μεγάλη ζημιά για μεγάλες χρονικά περιόδους, ακόμα και πολιτικές εντάσεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε χώρα-μέλος της Ευρωζώνης πρέπει να έχει ισοσκελισμένο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών απέναντι στα υπόλοιπα, ίσα-ίσα που αυτό δεν είναι ούτε απαραίτητο, ούτε επιθυμητό. Τα ελλείμματα ή πλεονάσματα των ισοζυγίων τρεχουσών συναλλαγών αποκτούν όμως άλλη βαρύτητα όταν διογκωθούν υπερβολικά.

7. Πληθωρισμός
Ο συνδυασμός μιας κρίσης ισολογισμών και μεγάλων «πακέτων» στήριξης θα μπορούσε να οδηγήσει σε μία κατάσταση ημι-μόνιμου αποπληθωρισμού.
Εναλλακτικά, η επιτυχία των «πακέτων» στήριξης θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλό πληθωρισμό, ιδιαίτερα όταν οι κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως θα εισέλθουν σε αυτή την περίοδο με φουσκωμένους ισολογισμούς που θα πρέπει να διορθώσουν. Δεν είναι βέβαιο ότι ακόμη και οι κεντρικές τράπεζες που στοχεύουν σε σταθερότητα των τιμών θα καταφέρουν να αποσύρουν έγκαιρα την υπερβάλλουσα ρευστότητα για να αποτρέψουν άνοδο του πληθωρισμού.
Ωστόσο η άνοδος του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη είναι προβληματικό ζήτημα, ιδιαίτερα αν έθετε σε πειρασμό εξόδου όσες χώρες πίστευαν ότι μπορούν να τα καταφέρουν καλύτερα εκτός Ευρωζώνης. Και αποκτά μεγαλύτερη σημασία αν αυτή η χώρα θα είναι τελικά μία μεγάλη χώρα όπως η Γερμανία και όχι κάποια μικρότερη χώρα.

Ως επιχείρημα, ακούγεται λογικό για μία χώρα να εγκαταλείψει το ευρώ αν θεωρεί ότι μπορεί να τα καταφέρει καλύτερα χωρίς αυτό. Για μία αδύναμη οικονομία, το κόστος θα ήταν βέβαια μεγαλύτερο από τα οφέλη. Και σίγουρα αν η ΕΚΤ «ανεχόταν» πληθωρισμό της τάξης του 10%, δεν χωρά αμφιβολία ότι μία οικονομία όπως η γερμανική θα τα κατάφερνε καλύτερα μόνη της. Η πιθανότητα να προκύψει μία τέτοια κατάσταση συνδέεται ενδεχομένως με το επόμενο σενάριο.

8. Κοινωνική αναταραχή
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει καλή «φήμη» για μερίδα του πληθυσμού. Οι λόγοι ενδέχεται να είναι πολλοί, από την έλλειψη διαφάνειας έως την γραφειοκρατία των Βρυξελλών. Συχνά η Ε.Ε. έχει κατηγορηθεί από κράτη-μέλη όταν κάτι πάει στραβά και αυτό έχει αντίκτυπο στην κοινή γνώμη.
Το ενδεχόμενο να γίνουν η Ε.Ε. και οι θεσμοί της αποδέκτες αυξανόμενης δυσαρέσκειας είναι υπαρκτό. Η ενιαία αγορά θα αντιμετώπιζε κάποιους κινδύνους, ιδιαίτερα όσο οι άνθρωποι ενδιαφέρονται περισσότερο για τη θέση εργασίας τους και λιγότερο για την εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς.
Έτσι, σε περίπτωση ανόδου του πληθωρισμού, μία οικονομία θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με ένα ασύμμετρο οικονομικό σοκ, όπως π.χ. το κλείσιμο ενός εργοστασίου στη Γαλλία και η μεταφορά του σε χώρα της Ανατολικής Ευρώπης.
Η εσωτερική αγορά είναι ένας πολύ πιο φιλόδοξος στόχος από την απλή ενίσχυση του ελεύθερου εμπορίου και, υπό προϋποθέσεις η έξοδος από την Ευρωζώνη θα μπορούσε πράγματι να εξελιχθεί σε μία πιθανή πολιτική επιλογή για κάποιες κυβερνήσεις. Το πιο πιθανό είναι ότι μία χώρα που θα ακολουθούσε αυτή τη λαϊκίστικη επιλογή θα το μετάνιωνε, αλλά ένα τέτοιο σενάριο δεν μπορεί να αποκλειστεί σε μεσοπρόθεσμο ή μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Δημήτρης Ζάντζας

(capital.gr)
Advertisements

Χωρίς σχόλια to “ΑΚΜΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ. ΖΗΤΕΙΤΑΙ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΟΡΑΜΑ…”

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: